Birinci Basamak: Beslenme Eğitimi

Karbonhidrat, Protein, Yağ Nedir? 


Karbonhidrat: Sağlıklı beslenmenin en önemli besin ögesidir. Karbonhidrat içeren besinler aynı zamanda diyet lifi ile bazı önemli vitamin ve minerallerin kaynağıdır. Günlük enerjinin %50-55’inin karbonhidratlardan sağlanmalıdır. Beyin ve merkezi sinir sisteminin birincil yakıtı glükozdur. Bu nedenle, beslenmede karbonhidratların kısıtlanması büyüme ve gelişmenin olumsuz yönde etkilenmesine neden olur. Tartısı normal bir çocukta daha az insülin yapmak adına karbonhidrat kısıtlamasına gidilmemelidir.

   Karbonhidrat kaynağı olarak tam tahıllar, kuru baklagiller, meyve ve sebzeler ile süt-yoğurt tercih edebilirsiniz.

  Karbonhidratların kan şekerimizi yükseltme hızları birbirlerinden farklıdır. Bu nedenledir ki diyabette muz, pirinç, üzüm, beyaz ekmek uzak durulması gereken besinler arasında sayılr. Fakat diyabetliler bu besinleride ölçülü miktarlarda tüketebilir. Diyabetli bir çocuğun beslenmesinde tüm besin ögelerine ihtiyaç vardır ve yasakçı bir beslenme anlayışı yoktur.

   Kan şekerimizi yavaş yükselten kompleks karbonhidratları tahıllar (ekmek, pirinç, bulgur, makarna), kurubaklagiller, nişasta ve un içeren besinler oluşturur. Aksine hızlı yükselten grupta ise; çay şekeri, bal, reçel, pekmez, şekerli tüm besinler ve meyve suyu bulunur. Süt, yoğurt, kefir ve ayranda bulunan laktoz şekeri ile meyvelerde bulunan früktoz şekeri ise kan şekerinin daha uzun vadede kontrollü yükselmesini sağlar. Meyvelerin olgunlaşmamış ve az sulu olanlarını seçmek avantaj sağlayacaktır.   

   Karbonhidratların arasında bahsedilmesi gereken ve diyabette büyük öneme sahip bir başka besin ögesi de posadır (diyet lifi). Posa kan şekerimizin yavaş yükselmesini sağlayarak glisemi kontrolüne katkıda bulunur. Diyetimizde posa içeriğini arttırabilmek için tam taneli tahıllar, çavdar, yulaf, bulgur, esmer pirinç, kepekli veya karabuğdaylı makarnalar, sebzeler, meyveler (mümkünse kabuklu) mutfakta ön sıralarda yer almalıdır.

Protein: Yetişkin döneme göre çocuk ve adolesan yaş grubunda daha fazla ihtiyaç duyulan protein, büyüme ve gelişmenin desteklenmesi açısından büyük önem taşır. Yeterli enerji alımı ile sağlanan protein büyümenin devamı için elzemdir. Günlük enerjinin % 10-15 proteinlerden gelmelidir. Protein en çok hayvansal besinlerden sağlanır. Çocukların büyüme ve gelişmesinde büyük öneme sahip kaliteli proteinler kırmızı et, balık, tavuk, hindi, süt ve ürünleri ile sağlanırken; bitkisel olarak en çok kuru baklagiller ile vücuda alınır.

Yağ: Yağlar, insan organizması için gerekli olan en önemli besin ögelerinden biridir. Doğada enerjisi en yüksek besin ögesidir. Yağda eriyen vitaminlerin vücuda alınmasında ve çeşitli metabolik olaylarda önemli role sahiptir. Günlük beslenmede tekli doymamış (zeytinyağı, fındık yağı), çoklu doymamış (ayçiçek, mısırözü yağı) ve doymuş yağ asitlerinin (tereyağ, hayvansal yağlar, margarin) dengeli bir kompozisyonu halinde, toplamda %30-35 oranında bulunmalıdır. Mideyi en geç terkeden besin ögesidir. Fındık, ceviz, badem gibi sert kabuklu meyvelerin yağ içerikleri kan kolesterol seviyeleri üzerine olumlu etki gösterir. Özellikle kalp-damar sağlığımızı korumak için ilk sırada zeytinyağı tüketmek, ek olarak fındık yağını tercih etmek, hayvansal yağlardan uzak kalmak ve hakiki tereyağını haftada 1-2 kez kahvaltı sofralarında bulundurmak sağlıklı bir seçim olacaktır.

   Protein ve yağlar kan şekerini karbonhidratlar kadar hızlı yükseltmezler. Daha ötesi karbonhidratlarla birlikte alındıklarında, tokluk kan şekeri daha emniyetli ve uygun düzeylerde seyreder.

   Beslenme; sağlığı korumak, geliştirmek ve yaşam kalitesini yükseltmek için vücudun gereksinim duyduğu besin öğelerini yeterli miktarlarda ve uygun zamanlarda almaktır. Bilinçli yapılması gereken bir davranıştır. Yeterli ve dengeli beslenme için, herkesin kendine yetecek miktarlarda ve aşağıdaki yoncada bulunan 4 grup besini içerecek şekilde beslenmesi esastır. (bkz: yeterli ve dengeli beslenme)                       

soru_iareti2.jpgTip 1 diyabet tanısından sonra annelerin korkarak sordukları sorular

soru_iareti2.jpgBir daha hiç tatlı yiyemeyecek mi?

soru_iareti2.jpgÇikolatayı çok seviyor, şimdi ne yapacağız?

soru_iareti2.jpgDoğum günü var yakında pasta kesemeyecek miyiz?

soru_iareti2.jpgHep diyet ürünler mi satın alacağız?

 

Yeterli ve dengeli beslenme iyi anlaşıldığı takdirde yukarıdaki soruların cevaplarını sizlerde verebilirsiniz.

   Diyabetli bir çocuğunda sağlıklı bir çocuğunda beslenmesi birbirinden farksız demiştik. Abur-cubur yeme konusunda anneler ve babalar kararlı ve benzer tutumlar sergilemeli, kendi beslenme alışkanlıklarıyla da çocuklarına örnek olmalıdır. Sağlıksız beslenen ebeveynlerin olduğu bir ailede büyüyen çocuğun sağlıklı beslenme davranışı göstermesini beklemek hayal olacaktır. Bu nedenle önce kendimizdeki yanlışları düzeltip onlara örnek olmalıyız. Tatlı türünden ya da paket içine girmiş atıştırmalık besinler haftanın her günü küçükte olsa bir seçim tüketiliyorsa burada sağlıklı beslenmeden bahsedilemez. Evinizde bu türden besinlerin bulunduğu bir dolap, çekmece varsa bunu yok edin.  Çocuğunuza bu konuda haftada bir gün (en çok iki gün) belirleyin ve istediği atıştırmalıktan küçük porsiyonlarda tüketmesine izin verin. Doğum günleri dışında evde yaş pasta tüketmekten kaçının. Yaş pasta doğum günü yemeğidir, her canımız çektiğinde yenecek bir besin değildir. Evde sık sık tatlı ya da hamur işleri yapmayın. Bu besinleri yapacağınız zamanlarda malzemelerinizi sağlıklı olarak seçin. Beyaz un yerine tam buğday unu, tam yağlı süt ürünleri yerine yağı azaltılmış süt ürünleri, çay şekeri yerine daha doğal olan pekmez veya meyve suları, katı yağ yerine sıvı yağ kullanarak yapacağınız hamur işleri ve tatlılar daha az kalori içerecek daha önemlisi daha sağlıklı olacaktır.  Kimi zaman tatlı yapımında pişirmeye uygun diyabetikler için önerdiğimiz tatlandırıcıları da kullanarak daha hafif lezzetler elde edebilirsiniz.

   Market reyonlarında diyet ürün adı altında satılan ürünlerinde gerçekçiliğini değerlendirmelisiniz. Benzer ama diyet olmayan ürünle diyet ürün adı altında satılan besinin etiket değerlerini kıyasladığınızda belki de düşündüğünüzden daha az fark olduğunu göreceksiniz. Özellikle diyabetik olarak satılan ve tatlandırıcı olarak şeker alkollerini içeren hazır ürünleri tercih etmeyiniz. Bu tip besinler adında diyet-diyabetik sözlerinin olmasından ötürü hafiftir düşüncesi yaratarak gereğinden fazla tüketimlere ve tatlandırıcı olarak şeker alkolleri içerenlerin laksatif etkiye sebep olacağını hatırlatmak isterim. Aynı zamanda bu besinlerin ekonomik olmamaları gereksiz yere bütçenizi zorlamanıza neden olabilir. 

Yorumlar (0)

    Cevap Yaz

    E-Posta adresiniz dışarıya kapalı. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir.


    Güvenlik Kodu

    Başka bir güvenlik kodu görmek için resme tıklayın.


Warning: Unknown: open(/home/beyzaeli/public_html/files/tmp/sess_jnd67f0d592809e0e7c1jtqup4, O_RDWR) failed: Disk quota exceeded (122) in Unknown on line 0

Warning: Unknown: Failed to write session data (files). Please verify that the current setting of session.save_path is correct (/home/beyzaeli/public_html/files/tmp) in Unknown on line 0